ستاد ویژه توسعه فناوری نانو

برای تهیه تصاویر سه‌بعدی نانومقیاس:

راه‌اندازی بزرگترین لیزر پرتو ایکس جهان در آلمان

بزرگترین لیزر پرتو ایکس جهان در هامبورگ آلمان راه‌اندازی شد. این لیزر در چند کیلومتری زیرزمین قرار داده شده‌است که امکان تصویربرداری نانومقیاس از فرآیندها، ویروس‌ها و اجسام مختلف را فراهم می‌کند. این لیزر همانند یک میکروسکوپ غول‌پیکر فلش‌های پالسی بسیار کوتاه ایجاد می‌کند تا بتوان با استفاده از آن تصاویر سه‌بعدی نانومقیاس تهیه کرد.

این دستگاه قادر است معماری ساختاری ویروس‌ها و سلول‌ها را مشخص کرده و تصاویر نانومقیاس تهیه کند. این لیزر با ارائه تصاویر در مقیاس اتمی می‌تواند اسرار مهمی در حوزه پزشکی، زیست‌شناسی، انرژی، شیمی و فناوری‌اطلاعات را رمزگشایی کند.
اکنون دانشمندان از سراسر جهان می‌توانند تصاویر سه‌بعدی از ساختار سلولی و مولکول‌ها و همچنین واکنش‌های شیمیایی ارائه کنند. این لیزر عظیم الجثه همانند میکروسکوپی است که قادر به تصویربرداری از اجسام نانومقیاس است.
اولیور ناپولی از اعضای کمیسیون انرژی اتمی فرانسه که در ساخت این لیزر غول‌پیکر مشارکت داشته می‌گوید: « این لیزر بزرگترین و قدرتمندترین منبع پرتو ایکس در جهان است.»
این لیزر در زیرزمین و در تونل‌های متعددی در نزدیکی شهر هامبورگ جاگذاری شده‌است. یک شتاب‌دهنده خطی ابررسانا با طول 1.7 کیلومتر برای تأمین انرژی مورد نیاز این لیزر در نظر گرفته شده‌است. تابش این لیزر یک میلیارد برابر قوی‌تر از منابع تابشی رایج است.
این لیزر 27 هزار فلش در ثانیه ایجاد می‌کند. این در حالی است که لیزر آزمایشگاه ملی شتاب‌دهنده استنفورد 120 فلش در ثانیه و نمونه‌ای دیگر در ژاپن تنها 60 فلش در ثانیه ایجاد می‌کند. در مورد لیزرها میزان تابش براساس تعداد فوتون ایجاد شده در یک طول موج تابشی مشخص محاسبه می‌شود.
این لیزر با قیمت 1.7 میلیارد دلار آمریکا و در مدت 8 سال با همکاری 11 کشور جهان ساخته شده‌است. این پروژه یکی از پروژه‌های بلند پروازانه اروپا محسوب می‌شود.
محققان حوزه پزشکی بسیار مشتاقند تا از این دستگاه استفاده کنند و بتوانند به بررسی ماشین‌های مولکولی و زیستی بپردازند. این دستگاه با ایجاد فلش‌های بسیار کوتاه و پالسی می‌تواند چیزی شبیه به فیلم ایجاد کند تا بتوان تغییرات به وجود آمده در یک فرآیند را مشاهده کرد.