در شرایطی که هزینههای بالای سرمایهگذاری و محدودیت منابع مالی به یکی از موانع اصلی توسعه شرکتهای فناور، بهویژه در حوزه نانو تبدیل شده است، «تولید بدون کارخانه» بهعنوان یک الگوی نوین و کمهزینه، مسیر تازهای برای تجاریسازی فناوریهای دانشبنیان گشوده است. این مدل با تکیه بر استفاده از ظرفیتهای خالی واحدهای تولیدی دارای مجوز، امکان ورود سریعتر شرکتهای نانویی به بازار را فراهم میکند و به آنها اجازه میدهد بدون تحمل بار سنگین احداث کارخانه، تمرکز خود را بر توسعه فناوری، ارتقای کیفیت محصول و گسترش بازار داخلی و صادراتی معطوف کنند.
تولید بدون کارخانه؛ راهکاری عملی برای عبور شرکتهای نانویی از مشکل سرمایه
در شرایطی که بسیاری از شرکتهای فناور، بهویژه در حوزه نانو، با چالشهایی همچون کمبود سرمایه در گردش و هزینههای سنگین ایجاد زیرساختهای تولیدی مواجه هستند، «تولید بدون کارخانه» بهعنوان یک الگوی جدید و کمهزینه، به یکی از مسیرهای عملی توسعه تولید و تجاریسازی فناوریهای پیشرفته تبدیل شده است.
این مدل با هدف استفاده حداکثری از ظرفیتهای خالی واحدهای تولیدی موجود و کاهش نیاز به سرمایهگذاریهای سنگین شکل گرفته و به باور کارشناسان، امکان ورود سریعتر شرکتهای فناور به بازار را فراهم میکند؛ بهگونهای که میتواند بخشی از نیاز تولید داخلی و حتی صادرات محصولات دانشبنیان را پوشش دهد.
در همین راستا، دستورالعمل صدور گواهی فعالیت تولید بدون کارخانه در سال ۱۴۰۰ از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت ابلاغ شد. این دستورالعمل با هدف تسهیل سرمایهگذاری برای تولید، رفع موانع پیشروی بنگاههای فناور و افزایش تولید در کشور تدوین شده و بر اساس آن، یک واحد تولیدی/صنعتی میتواند با دریافت چندین پروانه بهرهبرداری متفاوت، برای شرکتها و محصولات مختلف اقدام به تولید کالا کند؛ امکانی که بستر حقوقی لازم برای توسعه این رویکرد تولیدی را فراهم کرده است.
در قالب این رویکرد، شرکتهای دانشبنیان بهجای احداث کارخانه و خرید تجهیزات پرهزینه، از ظرفیتهای بلااستفاده یا مازاد واحدهای تولیدی دارای مجوز استفاده میکنند و تمرکز خود را بر توسعه فناوری، طراحی محصول، ارتقای کیفیت و ورود به بازار میگذارند؛ مسیری که با ماهیت شرکتهای نانویی ــ که مزیت رقابتی آنها مبتنی بر دانش فنی است ــ همخوانی بالایی دارد.
تجربه موفق شرکتهای نانویی با تولید بدون کارخانه
بررسیها نشان میدهد هماکنون تعدادی از شرکتهای نانویی، ازجمله شرکتهای فعال در زمینه تولید نانوداروها و مکملها، طی سالهای اخیر از مدل تولید بدون کارخانه برای تجاریسازی محصولات خود بهره گرفتهاند. این شرکتها با تکیه بر دانش فنی، فرمولاسیونهای نانویی و مالکیت فناوری، فرآیند تولید صنعتی را به واحدهای دارای مجوز واگذار کرده و خود بر توسعه بازار، بازاریابی و افزایش مقیاس فروش تمرکز کردهاند.
برخلاف نگاه سنتی، تولید بدون کارخانه صرفاً یک روش تولیدی نیست، بلکه میتواند بهعنوان ابزاری برای تأمین مالی غیرمستقیم در مسیر تجاریسازی فناوری عمل کند. حذف هزینههای سرمایهای سنگین، کاهش ریسک سرمایهگذاری و کوتاه شدن زمان ورود محصول به بازار، از مهمترین مزایایی است که این مدل را به گزینهای جذاب برای شرکتهای نانویی نوپا و در حال رشد تبدیل کرده است.
