یک شرکت دانشبنیان ایرانی موفق به طراحی و تولید کاتالیست نانویی ویژهی خودروی TU5 شده است که با بهرهگیری از فناوری کاهش مصرف فلزات گرانبها، علاوه بر کاهش قابل توجه آلایندگی، صرفهجویی ارزی نیممیلیون دلاری را برای هر بچ تولید به همراه دارد.
نانوالیاف پروسکایت، راهکار ایرانی برای کاهش هزینه و آلودگی
در راستای تحقق اهداف کلان خودکفایی و ارتقای سطح فناوری در صنعت پیشرانههای خودرو، دستاوردهای نویدبخشی در حوزه فناوری نانو به ثمر نشستهاند. یکی از این پیشرفتهای مهم، توسعه و تولید کاتالیستهای نانویی نسل جدید برای موتورهای TU5 است که توسط یک شرکت دانشبنیان ایرانی به مرحله اجرا درآمده است. این کاتالیستها با تمرکز بر کاهش مصرف فلزات گرانبها و بهرهگیری از ساختارهای نانومتری، انقلابی در فرآیندهای تولید و کاهش آلایندگی ایجاد کردهاند.
احسان رجبی، کارشناس واحد تحقیق و توسعه این شرکت، در تشریح جزئیات این پروژه اظهار داشت: «هدف اصلی ما همواره بر مبنای بهبود کیفیت هوای خروجی از اگزوز خودروها و به حداقل رساندن اثرات زیانبار آلایندهها بر محیط زیست بوده است. در این مسیر، با چالشهای متعددی از جمله دشواری دسترسی به فلزات گرانبهایی که در ساخت کاتالیستهای سنتی ضروری هستند، مواجه بودیم. این فلزات به دلیل محدودیتهای بینالمللی و تحریمها، تأمینشان در داخل کشور با پیچیدگیهای فراوانی همراه است.»
وی افزود: «در همین راستا، تیم تحقیق و توسعه ما پروژهای بلندپروازانه را آغاز کرد تا بتواند با تغییر رویکرد در ساختار کاتالیست، میزان استفاده از این فلزات گرانبها را به حداقل ممکن برساند، بدون آنکه کوچکترین خدشهای به عملکرد اصلی کاتالیست در جذب و تبدیل آلایندهها وارد آید. خوشبختانه، این تلاش با موفقیت چشمگیری همراه شد و ما توانستیم به فرمولاسیونی دست یابیم که این هدف را محقق میسازد.»
این محصول نوآورانه بهطور خاص برای خودروی پژو ۲۰۷ توسعه یافته و مراحل اولیه تست و ارزیابی عملکرد آن با موفقیت کامل پشت سر گذاشته شده است. رجبی تأکید کرد: «این دستاورد در قلمرو فناوری نانو قرار میگیرد. ما با استفاده از پودر نانو پروسکایت، توانستیم ساختار فلزی کاتالیست را بازطراحی کنیم. نتایج آزمایشها حاکی از عملکرد بسیار مطلوب این کاتالیست نانویی است و گواهینامه معتبر «نانو مقیاس» نیز برای آن صادر گردیده است.»
مدیر شرکت در ادامه به تشریح جنبه اقتصادی این نوآوری پرداخت و گفت: «با توجه به قیمت بسیار بالای فلزات گرانبها و چالشهای تأمین آنها، کاهش مصرف این مواد نه تنها قیمت تمامشده محصول نهایی را به شدت کاهش میدهد، بلکه به دلیل حفظ کامل کیفیت و کارایی، منجر به رضایت بیشتر مشتریان و ارتقای جایگاه خودرو در استانداردهای زیستمحیطی میشود. این مزایا در صنعت خودروسازی که رقابت شدیدی در آن جریان دارد، از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است.»
وی جزئیات بیشتری از میزان صرفهجویی اقتصادی ارائه داد: «در هر «بچ» تولیدی که شامل حدود ۱۵۰۰ کاتالیست است، ما موفق شدهایم مقدار فلزات گرانبها را به حدی کاهش دهیم که ارزش اقتصادی صرفهجویی حاصل از این اقدام، حدود ۵۰۰ هزار دلار برای هر بچ برآورد میشود. این رقم، تنها بخشی از صرفهجویی ارزی کلان کشور در صورت تولید انبوه این محصول خواهد بود.»
این کاتالیست نانویی با همکاری نزدیک شرکت ایرانخودرو برای خودروی ۲۰۷ بهینه و هماهنگ شده است. پس از انجام ارزیابیهای فنی دقیق در مراکز تخصصی این خودروساز بزرگ، تمامی تستهای مربوطه با موفقیت پشت سر گذاشته شده و گواهینامههای لازم برای استفاده از این محصول صادر گردیده است. این موفقیت، گامی مهم در جهت بومیسازی فناوریهای پیشرفته و ارتقای توانمندیهای صنعت خودروسازی ایران در مواجهه با چالشهای زیستمحیطی و اقتصادی جهانی است.
