سیزدهمین استاندارد بینالمللی تدوین شده با سرپرستی ایران در حوزه فناوری نانو با عنوان “فناوری نانو – روش آزمون برای تشخیص نانو اشیاء رهایش یافته از ماسکها به شماره ISO/TS 11353:2026اخیرا منتشر شد. این استاندارد با حمایت و نظارت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو، پس از تلاش مستمر یک گروه کاری متشکل از متخصصینی از دانشگاه و صنعت تدوین شد.
در راستای استانداردسازی نانومواد و با هدف پوشش کامل زنجیره ارزش از ماده تا محصول نهایی، دو استاندارد از مجموعه استانداردهای ملی فناوری نانو در دست انجام، تدوین و تصویب شده است. این استانداردها با تمرکز بر مشخصههای کلیدی و ایجاد زبان مشترک میان ذینفعان، به منظور ارتقای کیفیت، قابلیت اطمینان و تسهیل تجاریسازی محصولات نانو تدوین شده اند.
یافتههای یک پژوهش جدید نشان میدهد آنچه اثرات نانوالیاف تنها به جنس ماده مربوط نیست، بلکه شکل، اندازه و سختی آن نیز اثرگذار است. این مطالعه با رمزگشایی از تغییرات پروتئینی در سلولهای ایمنی ریه، مسیر تازهای برای طراحی نانومواد ایمنتر و کاهش وابستگی به آزمونهای حیوانی پیشنهاد میکند.
دوره تخصصی آموزش غیرحضوری “تجهیزات حفاظت فردی و غیرفردی در آزمایشگاهها” در راستای آشنایی فعالان حوزه فناوری نانو با انواع مختلف وسایل حفاظتی و رعایت استفاده صحیح از آنها، بر روی سایت آموزش فناوری نانو قرار گرفت.
گروه استاندارد و ایمنی ستاد توسعه فناوری نانو و میکرو با همکاری متخصصینی از دانشگاه و صنعت، فناوران و سازمانهای ذینفع، استانداردهایی در زمینه نانوحبابها با هدف شفافیت بیشتر بازار، افزایش اطمینان به تجهیزات، تسهیل فرآیند تجاریسازی و تقویت نوآوریهای داخلی تدوین کرده است. تدوین استاندارد در حوزه نانوحبابها نهتنها محدودکننده نیست، بلکه یک ابزار تسهیلکننده و پشتیبان توسعه محسوب میشود.
دو استاندارد ملی جدید در حوزه فناوری نانو با هدف ارتقای ایمنی، کیفیت و همزبانی علمی در کشور تدوین و به تصویب سازمان ملی استاندارد ایران رسیده است. این استانداردها با حمایت ستاد توسعه فناوری نانو و میکرو و همکاری دانشگاهها، نهادهای صنعتی، وزارت بهداشت و فرهنگستان زبان و ادب فارسی تهیه شدهاند. نخستین استاندارد به واژهنامه نانولیپوزومها اختصاص دارد که در دارورسانی و محصولات زیستپزشکی کاربرد دارند و دومین استاندارد روشی برای سنجش سمیت نوری نانوذرات ارائه میدهد تا ایمنی آنها در مواجهه با نور ارزیابی شود.
نشست تخصصی «مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی» با هدف بررسی نقش ایران در فرآیند استانداردسازی جهانی و انتقال تجربیات فعالان این حوزه، با حضور نمایندگان سازمان ملی استاندارد، ستاد ویژه توسعه فناوری نانو و شرکتهای دانشبنیان، در سالن صدف مرکز همایشهای خلیج فارس برگزار شد.
در حاشیه برگزاری شانزدهمین نمایشگاه بینالمللی فناوری نانو، نشست تخصصی «مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی فناوری نانو» با هدف همافزایی دانش و تجربه متخصصان داخلی و تقویت حضور مؤثر ایران در سازمانهای استانداردسازی جهانی برگزار میشود. این رویداد که به تلاش گروه استاندارد و ایمنی ستاد توسعه فناوری های نانو و میکرو برنامهریزی شده است، فرصتی ارزشمند برای گردهمایی اساتید دانشگاه، فناوران، صنعتگران و فعالان حوزه نانو جهت تبادل تجربه و بررسی شیوههای مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی به شمار میآید. شرکت در این نشست میتواند زمینهساز افزایش تعاملات علمیـفنی و شکلگیری راهبردهای ملی در حوزه استانداردسازی فناوریهای پیشرفته باشد.
در جلسه کمیته ملی سازمان استاندارد که در مهرماه ۱۴۰۴ برگزار شد، استاندارد جدیدی در حوزه محصولات نانوفوتونیکی و آزمون پایداری نوری فیلمهای تبدیل نوری حاوی نقاط کوانتومی مصوب شد.
کمیته فنی استانداردهای فناوری نانو به عنوان کمیته فنی متناظر برتر کشور از سوی سازمان ملی استاندارد ایران معرفی شد. این انتخاب در مراسم گرامیداشت روز جهانی استاندارد با شعار «مشارکت برای تحقق اهداف» و با حضور رئیسجمهور و مقامات عالیرتبه کشور انجام شد. دلیل این موفقیت، نقش مؤثر کمیته در تدوین و مشارکت در استانداردهای بینالمللی حوزه نانو در سازمان ISO عنوان شده است. این کمیته که از سال ۱۳۸۵ با همکاری ستاد توسعه فناوری نانو و سازمان ملی استاندارد فعالیت خود را آغاز کرده، تاکنون ۱۸۴ استاندارد ملی و ۱۲ استاندارد بینالمللی تدوین کرده است و در حال حاضر ۲۴ استاندارد جدید در دست تدوین دارد. ایران به لطف فعالیت این کمیته، اکنون در جایگاه چهارم جهان در تدوین استانداردهای بینالمللی نانو و سوم در تدوین استانداردهای ملی نانو قرار دارد. استانداردسازی در این حوزه عامل کلیدی توسعه بازار، ارتقای صادرات و تقویت جایگاه بینالمللی ایران محسوب میشود.