محققان دانشگاه تهران و دانشگاه دامغان با بهرهگیری از نانومواد دوبعدی MXene و ترکیب آن با پلیمرهای مختلف، موفق به ساخت کامپوزیتهایی شدهاند که میتوانند طیف وسیعی از آلایندهها شامل فلزات سنگین، رنگها، مواد دارویی و روغنها را از آب جدا کنند. نانوذرات MXene با دارا بودن گروههای سطحی متعدد و ساختار لایهای، امکان اصلاح شیمیایی و فیزیکی سطح را فراهم میکنند و با ترکیب با پلیمرها، استحکام مکانیکی، پایداری و قابلیتهای کاربردی آنها بهبود مییابد. این دستاورد نشان میدهد که ترکیب مهندسی نانو و طراحی مواد پلیمری میتواند راهحلهای مؤثر، قابل تنظیم و پایدار برای مشکلات پیچیده آلودگی آب ارائه دهد و مسیر توسعه غشاها و فناوریهای تصفیه پیشرفته را هموار کند.
ترکیب MOF، مایع یونی و نانوالیاف برای ساخت نسل جدید کاتالیستهای تصفیه پساب
پژوهشگران دانشگاه الزهرا با همکاری دانشگاه تهران و دانشگاه Yuan Ze تایوان، موفق به توسعه یک کاتالیست نانوالیافی شدهاند که با بهرهگیری همزمان از نور و ارتعاشات مکانیکی، رنگهای آلی آلاینده آب را با بازده بالا تجزیه میکند. این سامانه نوآورانه بر پایه چارچوب آلی فلزی زیرکونیومی، مایع یونی و نانوالیاف پلیاکریلونیتریل طراحی شده و از اثر همافزای پیزوکاتالیسیس و فوتوکاتالیسیس بهره میبرد. نتایج نشان میدهد این نانوالیاف در مقایسه با نمونههای پودری، عملکردی بهمراتب بهتر در تخریب رودامین B دارند و از پایداری و قابلیت بازیافت مناسبی برخوردارند. این دستاورد میتواند مسیر توسعه فناوریهای پیشرفته و کممصرف برای تصفیه پسابهای صنعتی را هموار کند.
حضور ژیکان در نمایشگاه ایرانساخت با تجهیزات نانومهندسی سطح و دستگاههای هوشمند آزمایشگاهی
شرکت دانشبنیان نانومهندسی سطح ژیکان، بهعنوان یکی از spin-offهای موفق دانشگاه تهران، طی یک دهه فعالیت علمی و فناورانه توانسته است جایگاه خود را در حوزه طراحی و ساخت تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی تثبیت کند. این شرکت با توسعه دستگاههای نوآورانهای مانند دستگاه اندازهگیری زاویه تماس مجهز به هوش مصنوعی و نخستین سامانه تست سطوح یخگریز در جهان، نهتنها وابستگی مراکز پژوهشی کشور به نمونههای وارداتی را کاهش داده، بلکه مسیر صادرات تجهیزات نانومقیاس ایرانی را نیز هموار ساخته است. ژیکان از ۲۲ تا ۲۵ آذرماه با مجموعهای از محصولات و دستاوردهای خود در نمایشگاه ایرانساخت حضور دارد و علاقهمندان میتوانند از نزدیک با این فناوریها آشنا شوند.
عرضه نخستین دستگاه ماژولار اندازهگیری زاویه تماس مجهز به هوش مصنوعی
در شانزدهمین نمایشگاه بینالمللی فناوری نانو، یکی از فناوریهایی که بیش از همه نگاه بازدیدکنندگان و متخصصان را به خود جلب کرد، دستگاهی بود که مرز میان علم سطح و هوش مصنوعی را درنوردیده است؛ دستگاهی ایرانی برای اندازهگیری زاویه تماس و کشش سطحی مواد، با دقتی نانومقیاس و مجهز به ماژول پردازش هوش مصنوعی. این محصول که توسط شرکت «نانو مهندسی سطح ژیکان» طراحی و ساخته شده، نقطهی عطفی در بومیسازی تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی و ارتقای توان فناورانه کشور به شمار میرود.
دانشگاه تهران: فناوری نانوژنراتور جایگزینی کمهزینه برای درمان سرطان است
با پیشرفت علم و فناوری، امید به یافتن روشهای مؤثرتر و کمهزینهتر برای درمان سرطان روزبهروز پررنگتر میشود. یکی از فناوریهای نوینی که توجه پژوهشگران را جلب کرده، نانوژنراتورهای تریبوالکتریک یا TENG است؛ ابزارهایی کوچک و انعطافپذیر که میتوانند انرژی مکانیکی روزمره مانند حرکت بدن را به الکتریسیته تبدیل کنند. پژوهشی تازه از دانشگاه تهران نشان میدهد این فناوری میتواند در درمانهای الکتریکی سرطان نقشی کلیدی ایفا کند. دستگاههای رایج برای این درمانها اغلب گران و بزرگ هستند، اما نانوژنراتورها میتوانند جایگزینی ارزانتر و قابلحمل باشند. گرچه توان تولیدی این ابزارها محدود است و نمیتوانند در همه شرایط جایگزین تجهیزات بیمارستانی شوند، اما در درمانهای سرپایی یا خانگی، چشماندازی تازه برای بیماران و پزشکان فراهم میکنند. چنین دستاوردی میتواند گام مهمی در دسترسپذیر کردن درمان سرطان در سراسر جهان باشد.
طراحی نانوژنراتورهای پوشیدنی که ضدباکتری هم هستند
با همکاری محققانی از دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دانشگاه تهران و دانشگاه کالج دوبلین، به بررسی چگونگی طراحی نانوژنراتورهای تریبوالکتریک پرداختند که میتواند روی باکتریها تاثیرگذار باشد.
افق تازه در زیستحسگری الکتروشیمیایی-لومینسانس با نانوساختارهای مبتنی بر مکسین
پژوهشگران دانشگاه تهران و دانشگاه علوم و فناوری چین با تمرکز بر نانوساختارهای مکسین، دستاورد جالبی در حسگری و زیستحسگری الکتروشیمیایی-لومینسانس (ECL) ایجاد کردهاند. این گروه تحقیقاتی با بهرهگیری از خواص منحصربهفرد مکسینها، موفق به توسعه حسگرهایی فوقحساس شدهاند که توانایی تشخیص بیومارکرها را با دقت بالا و سرعت قابل توجه ارائه میدهند و افق تازهای در تحلیل نتایج تستهای پزشکی گشودهاست.
تولید میکروحبابهای لیپیدی برای ارتقای دقت تصویربرداری سونوگرافی
در راستای حمایت از پروژههای محصولمحور در حوزه فناوری نانو، یکی از پروژههای تحقیقاتی در دانشگاه تهران به ساخت نمونه اولیه رسیده است. پژوهشگران موسسه بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران با حمایت ستاد توسعه فناوری نانو، موفق به تولید میکروحبابهای لیپیدی بهعنوان ماده حاجب اختصاصی در سونوگرافی و اکوکاردیوگرافی شدند؛ محصولی که با افزایش چشمگیر کنتراست تصاویر، امکان تشخیص دقیقتر بیماریها را فراهم میکند.
دانشگاه تهران: ساخت الکتروکاتالیستهای پیشرفته با الهام از چارچوبهای فلزی
پژوهشگر دانشگاه تهران موفق به توسعه نسل جدیدی از الکتروکاتالیستهای کربنی شد که میتوانند نقشی کلیدی در تولید انرژی پاک و ذخیرهسازی آن ایفا کنند.
دانشگاه تهران: توسعه الکتروکاتالیستهای نانوساختار بر پایه کربن برای استفاده در فناوریهای پاک
یکی از پروژههای تحقیقاتی اخیر در حوزه انرژیهای نو، به ساخت و بررسی عملکرد الکتروکاتالیستهای سهبعدی کربنی پرداخته که از چارچوبهای فلزی-آلی چندگانه مشتق شدهاند. این پژوهش، در قالب رساله دکتری سیدعلی موسوی و با راهنمایی دکتر مهدی مهرپویا، در دانشگاه تهران انجام شده است.