شرکت تجهیز آفرینان نوری پارسه با طراحی و تولید سامانه تصویربرداری مولکولی فلورسنت «فلوویژن» (FluoVision)، گامی مهم در بومیسازی تجهیزات پیشرفته پژوهشهای زیستپزشکی برداشته است. این دستگاه با بهرهگیری از فناوری تصویربرداری فلورسنت، امکان مشاهده و ردیابی فرآیندهای زیستی، سلولهای سرطانی، نانوذرات، داروها و مولکولهای نشاندار را در مدلهای حیوانی فراهم میکند. حساسیت بالا، قابلیت ثبت تصاویر و ویدئوهای زنده، استفاده از طولموجهای متنوع و قیمت رقابتی نسبت به نمونههای خارجی، فلوویژن را به ابزاری ارزشمند برای مراکز تحقیقاتی، دانشگاهها و پژوهشگران حوزه سرطان، ایمنی، دارورسانی و پزشکی پیشبالینی تبدیل کرده است.
سامانه تصویربرداری نانویی که مسیر حرکت سرطان را آشکار میکند
پژوهشهای نوین زیستپزشکی بیش از هر زمان دیگری به ابزارهایی نیاز دارند که بتوانند رخدادهای درون بدن را بدون ایجاد آسیب و با دقت بالا مشاهده کنند. در همین راستا، شرکت تجهیز آفرینان نوری پارسه موفق شده است سامانه تصویربرداری مولکولی فلورسنت فلوویژن را به بازار عرضه کند؛ دستگاهی که امکان تصویربرداری غیرتهاجمی از فرآیندهای زیستی را فراهم کرده و میتواند به پژوهشگران در بررسی بیماریها، ارزیابی داروها و توسعه روشهای درمانی جدید کمک کند.
فلوویژن یک سامانه تصویربرداری دوبعدی فلورسنت برای مطالعات درونتنی (In Vivo) است که بهطور ویژه برای پژوهشهای پیشبالینی و بررسی مدلهای حیوانی طراحی شده است. این فناوری به محققان اجازه میدهد تا مولکولها، سلولها یا ترکیبات نشاندار شده با مواد فلورسنت را در بافتهای زنده ردیابی کرده و تغییرات آنها را در طول زمان بدون نیاز به روشهای تهاجمی مشاهده کنند.
یکی از مهمترین ویژگیهای این سامانه، توانایی ثبت سیگنالهای نوری بسیار ضعیف است. این قابلیت موجب میشود حتی مقادیر اندک مولکولهای فلورسنت نیز با دقت بالا شناسایی شوند؛ موضوعی که در مطالعات زیستی و پزشکی، بهویژه هنگام بررسی مراحل اولیه بیماریها یا ارزیابی عملکرد داروهای جدید، اهمیت فراوانی دارد.
طراحی این دستگاه به گونهای انجام شده است که پژوهشگران بتوانند از منابع نوری با طولموجهای مختلف برای تحریک رنگینههای فلورسنت استفاده کنند. فلوویژن قابلیت نصب همزمان چهار منبع نور را دارد و بسته به نوع مطالعه، امکان انتخاب یا سفارشیسازی طولموجها نیز وجود دارد. در کنار این بخش، مجموعهای از فیلترهای نوری برای جداسازی دقیق نور گسیلشده از نمونه تعبیه شده است تا تصاویر با کیفیت و دقت بالاتری ثبت شوند.
یکی از مزیتهای قابل توجه این سامانه، طراحی مهندسی آن است که نیاز به سیستمهای خنککننده پیچیده را برطرف کرده است. حذف تجهیزات جانبی، علاوه بر کاهش هزینههای نگهداری، استفاده، جابهجایی و نصب دستگاه را نیز برای مراکز تحقیقاتی آسانتر کرده و امکان بهرهگیری از آن را در آزمایشگاههای مختلف فراهم میسازد.
دامنه کاربردهای فلوویژن بسیار گسترده است. در حوزه سرطانشناسی، این سامانه برای ردیابی سلولهای سرطانی، بررسی رشد و گسترش تومورها و ارزیابی اثربخشی روشهای درمانی مورد استفاده قرار میگیرد. پژوهشگران میتوانند روند پیشرفت بیماری یا پاسخ تومور به داروها را در طول زمان و بدون نیاز به نمونهبرداریهای مکرر مشاهده و تحلیل کنند.
این دستگاه همچنین امکان ردیابی نانوذرات، داروها، آنتیبادیها و سایر مولکولهای زیستی نشاندار را در بافتهای مختلف فراهم میکند. چنین قابلیتی نقش مهمی در توسعه سامانههای نوین دارورسانی هدفمند و ارزیابی عملکرد نانوداروها ایفا میکند و میتواند فرآیند طراحی داروهای دقیقتر را تسریع کند.
از دیگر کاربردهای مهم فلوویژن، تصویربرداری از غدد لنفاوی است. تعیین دقیق مسیر و محل گرههای لنفاوی در مطالعات مرتبط با سرطان، به درک بهتر نحوه انتشار سلولهای سرطانی کمک میکند و اطلاعات ارزشمندی را برای توسعه روشهای تشخیصی و درمانی در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
پژوهشهای مرتبط با بیماریهای قلبی و عروقی، بررسی پاسخهای ایمنی، مطالعه بیماریهای خودایمنی و تحقیقات مربوط به بیماریهای عفونی نیز از دیگر حوزههایی هستند که این سامانه میتواند در آنها نقش مؤثری ایفا کند. امکان ردیابی عوامل بیماریزا یا بررسی نحوه عملکرد داروهای ضدمیکروبی، از جمله قابلیتهایی است که کاربرد این دستگاه را فراتر از مطالعات سرطان گسترش داده است.
فلوویژن علاوه بر ثبت تصاویر ثابت، قابلیت تصویربرداری ویدئویی از فرآیندهای زیستی را نیز در اختیار پژوهشگران قرار میدهد. این ویژگی امکان مشاهده پدیدههای پویا، مانند حرکت سلولها یا توزیع تدریجی مولکولها در بدن را فراهم میکند و اطلاعات دقیقتری نسبت به تصویربرداریهای تکفریمی در اختیار محققان قرار میدهد.
از دیگر ویژگیهای این سامانه میتوان به امکان تصویربرداری با نور سفید برای ثبت تصویر زمینه و ترکیب آن با تصاویر فلورسنت اشاره کرد. این قابلیت موجب میشود محل دقیق سیگنالهای فلورسنت نسبت به ساختارهای آناتومیکی بدن با وضوح بیشتری مشخص شود و تحلیل نتایج برای پژوهشگران سادهتر باشد.
شرکت تجهیز آفرینان نوری پارسه برای این دستگاه نرمافزاری اختصاصی و کاربرپسند نیز طراحی کرده است که امکان کنترل سامانه، ثبت تصاویر و تحلیل دادهها را در محیطی ساده فراهم میکند. این نرمافزار روند انجام آزمایشها و پردازش نتایج را تسهیل کرده و استفاده از دستگاه را برای کاربران با سطوح مختلف تخصص آسانتر ساخته است.
فلوویژن موفق به دریافت تأییدیههای لازم از مراکز علمی و دانشگاهی کشور شده و هماکنون در مراکز پژوهشی، دانشگاههای علوم پزشکی و پژوهشکدههای فعال در حوزه زیستفناوری مورد استفاده قرار میگیرد. تولید این سامانه در داخل کشور، علاوه بر کاهش وابستگی به تجهیزات وارداتی، امکان دسترسی پژوهشگران به فناوری پیشرفته تصویربرداری مولکولی را با هزینهای بهمراتب کمتر از نمونههای خارجی فراهم کرده است.
کارشناسان معتقدند توسعه تجهیزاتی از این دست، نقش مهمی در تقویت زیرساختهای پژوهشهای پیشبالینی و پزشکی شخصیسازیشده خواهد داشت. افزایش دسترسی به ابزارهای پیشرفته تصویربرداری، نهتنها روند تحقیقات در حوزه سرطان، ایمنی و دارورسانی را تسریع میکند، بلکه میتواند زمینهساز توسعه نسل جدیدی از روشهای تشخیص و درمان بیماریها در کشور باشد.
