ترکیب هوش مصنوعی و نانوزیستفناوری در ایالت مهاراشترا، امکان شنیدن «زبان گیاهان» را برای کشاورزان فراهم کرده است. این فناوری با تشخیص زودهنگام استرس گیاه و ارسال دستورهای تغذیهای دقیق، مصرف آب و کود را کاهش میدهد. نتیجه، کشاورزی سبزتر، مقاومتر در برابر خشکسالی و سازگار با تغییرات اقلیمی است.
محمدمهدی اسماعیلی، مدیر برنامه توسعه فناوری نانوحباب ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو، با اشاره به رشد چشمگیر ایران در توسعه این فناوری و نقش آن در افزایش بهرهوری صنایع آب، فاضلاب، کشاورزی و شیلات، از رونمایی سطح جدیدی از فناوری نانوحباب در شانزدهمین نمایشگاه بینالمللی فناوری نانو خبر داد. به گفتهٔ او، این دستاورد میتواند ظرفیت تصفیهخانههای فاضلاب شهری را، بدون نیاز به زیرساخت جدید یا افزایش مصرف انرژی، بیش از دو برابر افزایش دهد. اسماعیلی تأکید کرد ایران در حال حاضر نه در جایگاه مهندسی معکوس، بلکه در جایگاه توسعهدهنده فناوری نانوحباب قرار دارد و همپای کشورهای پیشرو همچون آمریکا، ژاپن، کره جنوبی و چین حرکت میکند. وی همچنین از حضور چهار شرکت دانشبنیان تأییدشده در این حوزه در نمایشگاه امسال خبر داد.
در شرایطی که کشور با رشد فزاینده مصرف پلاستیک و بحران مدیریت پسماند روبهرو است، شرکت دانشبنیان نوین پلیمر سبز نانو ارس با بهرهگیری از فناوری نانو، راهحلی سبز و کارآمد برای کاهش آلودگی زیستمحیطی ارائه کرده است. این شرکت با تولید کیسههای پلاستیکی تجزیهپذیر و آنتیباکتریال از ترکیبات نانومواد معدنی و گیاهان دارویی، گامی مؤثر در جهت جایگزینی پلاستیکهای ماندگار برداشته است. محصولات نوین پلیمر ضمن مقاومت بالا و تجزیهپذیری زیر پنج سال، از فساد محصولات کشاورزی جلوگیری کرده و عمر مفید آنها را افزایش میدهند. این نوآوری نانویی، علاوه بر کاهش بار پسماند شهری و بیمارستانی، به توسعه صنعت سبز و پایدار داخلی کمک کرده و با صادرات به چند کشور اروپایی و آسیایی، جایگاه ایران را در بازار جهانی فناوریهای پاک تثبیت کرده است.
در دومین روز شانزدهمین نمایشگاه بینالمللی فناوری نانو، رویداد ویژهای با محوریت «دیپلماسی فناوری و جایزه صادرات نانو ۱۴۰۴» برگزار میشود؛ رویدادی که با حضور نمایندگان دیپلماتیک کشورهای مختلف، شرکتهای برتر صادراتی و فعالان حوزه تجارت، به پیوندی میان نوآوری فناورانه و بازار جهانی تبدیل خواهد شد. این نشست روز دوشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۴ با هدف معرفی ظرفیتهای صادراتی ایران در حوزه فناورینانو، گسترش همکاریهای بینالمللی و ایجاد فرصتهای تازه برای سرمایهگذاری برگزار میشود. همزمان در قالب دومین دوره «جایزه صادرات نانو»، از شرکتهای پیشرو در پنج محور مختلف صادراتی تقدیر خواهد شد.
شرکت نانو مهندسی سطح ژیکان موفق شده طی یک پروژۀ یک ساله دستگاه اندازهگیری زاویه تماس، کشش و انرژی سطحی خود را به هوش مصنوعی مجهز کند. برای این کار محققان این شرکت اقدام به استفاده از الگوریتمهای یادگیری عمیق (Deep Learning) کردند که نخستین گام در استفاده از هوش مصنوعی در تجهیزات نانویی کشور محسوب میشود. با این کار، فرآیند تشخیص و محاسبه زاویه تماس و کشش سطحی از حالت دستی به سامانهای تمامخودکار تبدیل میشود که بدون دخالت کاربر و تنها از طریق عکس یا ویدئو، مقادیر دقیق را محاسبه و نمایش میدهد. این فناوری، افزون بر افزایش دقت و سرعت سنجش، خطاهای انسانی را حذف کرده و زمینه را برای اتوماسیون کامل آزمایشگاههای نانو و استفاده از این دستگاه در صنایع را فراهم میکند.
گاردین به تازگی مقالهای منتشر کرده که در آن به بررسی وضعیت گرافن در صنعت بریتانیا پرداخته است. دو دهه پس از تولید نخستین ورقهای گرافن در دانشگاه منچستر، این ماده که روزی «قویتر از فولاد و سبکتر از کاغذ» خوانده میشد، اکنون وارد بازارهای صنعتی شده است. برخی شرکتهای بریتانیایی توانستهاند از این ماده در تولید میکروچیپهای فوتونیک، بتن کمکربن و فیبر کربنی بهره ببرند، اما برخی دیگر با مشکلات مالی و تولید دستوپنجه نرم میکنند. بن جنسن، مدیرعامل شرکت فوتونیک دوبعدی (۲D Photonics)، میگوید: «چالش اصلی، انتقال گرافن از آزمایشگاه به تولید صنعتی است؛ ارزش کاربرد باید بالا باشد و همزمان امکان تولید مقیاسپذیر و قیمتگذاری مناسب فراهم شود.» این جمله، چکیدهای از فرصتها و چالشهای صنعتی گرافن در بریتانیا است، جایی که وعدههای علمی هنوز در مسیر تحقق کامل قرار دارند.
اسماعیل نوری، مدیرعامل شرکت مواد پیشرفته شریف میگوید: «با استفاده از فناوری نانو، موفق به تولید گرانولهای پلیمری مقاوم و ضربهگیر شدهایم که میتوانند در کاهش آسیبهای ناشی از تصادفات مؤثر باشند. این فومها انرژی حاصل از ضربه را جذب کرده و از انتقال آن به سرنشینان جلوگیری میکنند.» به گفته نوری، از این مواد نهتنها در تولید ضربهگیر خودروهای داخلی استفاده میشود، بلکه در بستهبندی داروهای حساس به دما نیز کاربرد دارند، چرا که مانع از فساد دارو در شرایط حملونقل میشوند. متخصصان این شرکت با بهکارگیری ترکیبات نانویی در بستر پلیمر، محصولی سبک، بادوام و مقاوم در برابر حرارت و فشار تولید کردهاند که علاوهبر خودروسازی، در صنایع دیگری همچون ساختمانسازی، مبلمان شهری و تولید تجهیزات ورزشی نیز قابل استفاده است.
شرکت ژیکان با بهرهگیری از توان یادگیری عمیق و بینایی ماشین، نسل تازهای از زاویهسنجهای تماس را معرفی کرده است که با حذف کامل خطای انسانی و تسریع فرایند اندازهگیری، نقطۀ عطفی در مشخصهیابی سطوح به شمار میآید. ماژول هوشمصنوعی ژیکان، که برای نخستینبار در نمایشگاه بینالمللی فناوری نانو ایران ۱۴۰۴ رونمایی میشود، قادر است زاویۀ تماس قطرات را با دقتی فراتر از انسان و در زمانی کمتر از چند میلیثانیه اندازهگیری کند. این فناوری با تشخیص خودکار خط مبنا و نقاط تماس سهفازی، نهتنها سوگیری اپراتور را از میان برداشته، بلکه بازتولیدپذیری دادهها را در سطح صنعتی و پژوهشی تضمین کرده است. بهکارگیری این سامانه در کنار دستگاههای CAG100 و دیگر تجهیزات مشابه، افق تازهای از اندازهگیری سریع، دقیق و کاملاً عینی را در تحلیل ترشوندگی و انرژی آزاد سطحی پیش روی صنایع و آزمایشگاهها قرار میدهد.
شرکت دانشبنیان «نَفَس زیست فارمد» با بهرهگیری از فرمولاسیون پیشرفته آهن داخلوریدی، موفق به تولید داروی تزریقی «فریککربوکسیمالتوز» شده است؛ محصولی که با فراهمی زیستی بالا، عوارض گوارشی حداقلی و اثربخشی سریع، درمان کمخونی فقر آهن را در بیماران مزمن به شکلی هدفمند، بیخطر و مقرونبهصرفه امکانپذیر کرده است.
گروه صنعتی بارز، یکی از پیشگامان صنایع لاستیک و تایر ایران، تایرهای حاوی نانوذرات تولید میکند که علاوهبر افزایش دوام و ایمنی، مصرف سوخت خودروها را نیز کاهش میدهد. این تایرها با بهرهگیری از سیلیکا و دوده در مقیاس نانو و نوآوری در آمیزههای مختلف، مقاومت غلتشی کمتر و نفوذناپذیری بالاتری دارند. پروژههای تحقیق و توسعه این شرکت، شامل طراحی تایرهای الکتریکی و هیبریدی، کاهش وزن تایر و کاهش مصرف مواد اولیه پرهزینه است. استفاده از نانورس در اینرلاینرهای تایر رادیال باری نمونهای از راهکارهای پیشرفته برای سبکتر و مقرونبهصرفهتر کردن محصولات است. این دستاوردها نهتنها کیفیت تایرها را ارتقا میدهد، بلکه نقش مؤثری در بهبود بازده سوخت، کاهش هزینه تولید و پاسخ به نیازهای بازار خودروهای پیشرفته دارد.