شرکت نانوپیشرو با نام تجاری نانو بنیتا (Nano Bonita) موفق به طراحی و تولید نسل جدید چراغهای هشداردهنده ترافیکی موسوم به «چشمگربهای سولار» شده است. این محصول که با استفاده از پلیکربنات و سوپرخازن نانویی ساخته شده، عمر مفید تجهیزات را تا چهار برابر افزایش میدهد، هزینه تولید آن حدود ۵۰ درصد کمتر از نمونههای خارجی است و هماکنون در برخی معابر شهر تهران مورد استفاده قرار گرفته است.
پایان سرقت و خرابی چراغهای هشداردهنده جادهای؛ محصول ایرانی با عمر ۴ برابر بیشتر
استفاده از فناورینانو در تجهیزات ایمنی ترافیک، گام تازهای در ارتقای ایمنی معابر شهری و جادهای کشور به شمار میرود. شرکت نانوپیشرو با برند نانو بنیتا (Nano Bonita) که در پارک علم و فناوری سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران مستقر است، موفق شده نسل جدیدی از چراغهای هشداردهنده ترافیکی موسوم به «چشمگربهای سولار» را طراحی و تولید کند؛ محصولی که با تکیه بر مواد پلیمری پیشرفته و سوپرخازن نانویی، دوام، روشنایی و کارایی بالاتری نسبت به نمونههای متداول دارد.
این محصول با همکاری کارشناسان معاونت ترافیک منطقه ۳ شهرداری تهران توسعه یافته و طی حدود دو سال گذشته در شرایط واقعی شهری مورد آزمایش و بهینهسازی قرار گرفته است. اکنون این چراغهای هشداردهنده در بخشی از معابر پایتخت نصب شدهاند و نتایج اولیه، عملکرد موفق آنها را در افزایش دید رانندگان و بهبود ایمنی مسیرها نشان میدهد.
به گفته صابر قاضیپور، مدیر پروژه در شرکت نانوپیشرو، مهمترین تغییر در این محصول، بازطراحی کامل بدنه آن است. در نسلهای قدیمی، بدنه چشمگربهایها از فلز ساخته میشد که علاوه بر وزن زیاد، به دلیل ارزش فلز، بارها مورد سرقت قرار میگرفت و هزینههای نگهداری قابل توجهی را به مدیریت شهری تحمیل میکرد.
در طراحی جدید، فلز جای خود را به پلیکربنات داده است؛ پلیمر مهندسیشدهای که علاوه بر استحکام مکانیکی بالا، مقاومت مناسبی در برابر ضربه، شرایط جوی و تابش نور خورشید دارد. شفافیت بالای این ماده نیز باعث شده انتقال و بازتاب نور با کیفیت بیشتری انجام شود و در نتیجه، رانندگان در شرایط کمنور یا هنگام شب بتوانند مسیر، پیچها و موانع را با وضوح بیشتری تشخیص دهند.
به گفته قاضیپور، استفاده از پلیکربنات علاوه بر کاهش احتمال سرقت، هزینههای تعمیر و نگهداری را نیز به میزان قابل توجهی کاهش داده است. این ماده پیشتر نیز در صنایع آب، فاضلاب، مخابرات و سایر زیرساختهای شهری بهعنوان جایگزینی برای قطعات فلزی و چدنی مورد استفاده قرار گرفته و عملکرد موفق خود را به اثبات رسانده است.
اما مهمترین نوآوری این محصول در بخش سامانه تأمین انرژی آن نهفته است. پژوهشگران شرکت نانوپیشرو به جای استفاده از باتریهای متداول، از سوپرخازن نانویی بهره گرفتهاند؛ فناوریای که بسیاری از محدودیتهای باتریهای رایج را برطرف میکند.
به گفته مدیر پروژه، در بسیاری از مناطق کشور، بهویژه در فصل تابستان، دمای سطح آسفالت میتواند به حدود ۷۰ تا ۷۵ درجه سانتیگراد برسد. چنین شرایطی موجب کاهش شدید عمر باتریها میشود. از سوی دیگر، چراغهای چشمگربهای پس از نصب بهصورت دفنی یا ثابت در سطح مسیر قرار میگیرند و امکان باز کردن آنها برای تعویض باتری وجود ندارد. بنابراین، طول عمر باتری عملاً تعیینکننده عمر کل محصول خواهد بود.
سوپرخازنهای نانویی به دلیل تحمل دمای بالا، قابلیت شارژ و دشارژ سریع و تعداد بسیار زیاد چرخههای کاری، گزینهای مناسب برای چنین کاربردهایی محسوب میشوند. به گفته قاضیپور، استفاده از این فناوری باعث شده عمر مفید چشمگربهایهای جدید حدود سه تا چهار برابر نسبت به نمونههای مجهز به باتری افزایش یابد؛ موضوعی که علاوه بر کاهش هزینههای تعمیر و تعویض، قابلیت اطمینان این تجهیزات را نیز افزایش میدهد.
در این محصول همچنین به جای چراغهای LED متداول از منابع نوری SMD استفاده شده است. این تغییر موجب افزایش شدت روشنایی، کاهش مصرف انرژی و بهبود دوام سامانه روشنایی شده و عملکرد محصول را در شرایط مختلف آبوهوایی ارتقا داده است.
از منظر اقتصادی نیز این فناوری مزیت قابل توجهی دارد. به گفته شرکت سازنده، قیمت تمامشده چشمگربهای سولار نانو بنیتا تقریباً نصف نمونههای خارجی است. علاوه بر این، شرکت برای این محصول یک سال گارانتی تعویض بدون قید و شرط و سه سال خدمات پس از فروش در نظر گرفته است؛ موضوعی که میتواند اعتماد سازمانهای بهرهبردار را برای استفاده گستردهتر از این فناوری افزایش دهد.
کاربرد این فناوری تنها به نصب در سطح خیابانها محدود نمیشود. یکی از طرحهای جدیدی که با همکاری سازمان ترافیک تهران در حال توسعه است، نصب این تجهیزات روی نیوجرسیها بهعنوان جایگزینی برای گاردریلهای متداول است. در این طرح، نیوجرسیها علاوه بر نقش حفاظتی، به سامانه روشنایی همسطح خیابان مجهز میشوند و در شب یا شرایط نامساعد جوی، دید بهتری برای رانندگان ایجاد میکنند.
به گفته قاضیپور، اجرای آزمایشی این ایده در مسیرهایی مانند خیابان پاسداران آغاز شده و بازخوردهای اولیه نشان میدهد که این سامانه میتواند احتمال برخورد خودروها با موانع و جداکنندههای مسیر را کاهش دهد. این روش، یکی از رویکردهای نوین در طراحی تجهیزات ایمنی جادهای به شمار میرود و در صورت توسعه، میتواند به استانداردی جدید در روشنایی همسطح معابر تبدیل شود.
شرکت نانوپیشرو همچنین پیشنهاد داده است که از این فناوری در چراغهای هشداردهنده قرمزرنگ نصبشده در نقاط حادثهخیز، تقاطعها و مسیرهای پرخطر نیز استفاده شود؛ اقدامی که میتواند به افزایش ایمنی عابران پیاده و رانندگان کمک کند و میزان تصادفات را کاهش دهد.
به گفته مدیر پروژه، مهمترین دستاورد این طرح تنها تولید یک محصول جدید نیست، بلکه بازطراحی کامل یک تجهیز ترافیکی با بهرهگیری از فناورینانو است؛ بازطراحیای که ضمن افزایش سه تا چهار برابری عمر مفید محصول، هزینه تولید را کاهش داده و امکان رقابت با نمونههای خارجی را نیز فراهم کرده است.
با توجه به عملکرد موفق این فناوری در تهران، انتظار میرود استفاده از چشمگربهایهای نانویی ایرانی در سایر شهرهای کشور نیز گسترش یابد. این محصول علاوه بر کاهش هزینههای نگهداری تجهیزات ترافیکی، میتواند با افزایش دید رانندگان در شب و شرایط کمنور، نقش مهمی در ارتقای ایمنی جادهها، کاهش تصادفات و حتی حضور محصولات دانشبنیان ایرانی در بازارهای صادراتی ایفا کند.
